Tatsotson tein xokot
Xokot
Keman nitatapoua nokaltenoj
uan niktemoua se taneltokalis
tein ika nikpeualtis in tonal
moajuiyalis nikijyotilana
uan nimits maktilia yin tatsotson
kampa sejse xochitajtol niktalisneki
nochi mochipaujkayo neketsalis
Keniuj nitajtanis in almasal
komo ayamo nikyekoua motsopekat
iniuan nokalyetouanij
Nikuelita motech nikxolauas nomajpiluan
itech momalakach neketsalis
nech elnamiktia in yolix selik
uan chikaujkej tein miakej siuamej
tein nouan panokej
itsintan in xokokoujmej
Xokot
keman sepa nimokepa noxolal
ika tepos uan iksa niojtoka
moajuiyalis nech tajpaloua
nochi kampa nitayeualojtiuj
Tikoujtaj tonaltsin tein mouiuitatsoua
ika ejekat tein tiotak
kampa uejkapaj momaxiujyo
Nej nikneki nochipa ximimilikato
kampa in koujtaj
uan ijkon nochimej tiueliskej
tikyekoskej motsopekyo
Ome mestika tein xiuit 2011
Oda a la naranja
¡Ay, naranja!,
cuando abro las ventanas de mi casa
y busco una esperanza
para empezar el día
es tu fragancia la que aspiro
y para ti canto esta oda
deseando poner en cada verso
la misma claridad de tu presencia.
¿Cómo pedir el almuerzo
sin antes saborear tu dulce jugo
en compañía de mi familia?
Me gusta deslizar mis dedos
por tu redonda geografía:
me recuerda los pechos tiernos
o maduros de tantas mujeres
que estuvieron conmigo
al pie de los naranjos.
¡Ay, naranja!,
cuando vuelvo a mi pueblo
en coche o caminando
tu suave aroma me saluda
en cada vuelta del camino.
Eres el sol silvestre que se mece
por el viento de la tarde
sobre las ramas altas.
Yo quiero que sigas brillando
entre los campos
para que todos probemos sin medida
la dulcedumbre de tus gajos.
Febrero de 2011
PIPITSKANIMEJ
GOLONDRINAS
Tsikitsitsin xochitajtol mejikamaseualtajtol uan koyotajtol
Breversos en náhuatl y en español
Eugenio Valle Molina
Ediciones del Lirio Primera edición 2025

