Editorial

Xochitajtolis tein naui mesti/ Poema de abril – Eugenio Valle Molina

Xochitajtolis tein naui mesti

nikaxkatilia noteiskaltijkauj José Eleuterio

Keman nopaj matamis itekiuj

kimachilis in tiotakmej kemeskia yekin tachipaujmej

ika mixkiauit tein Cuetzalan

in tonaltsin tein monextia naui mesti kiyolpaktis

uan kikakis nekuikatilis tein kuitatojtokmej

itech imaxiujyo pajpata

Keman nopaj matamis itekiuj

se yemanik ejekat kisejseuis iajkoluan

uan sepa kikakis

keniuj tsilini iteposmanamik keman moteloua

iuan imay xokokouit tein uayik

Keman nopaj matamis itekiuj

kisas kualkantsin

kitokatiuj okseki kajfenkonemej

uan moseuijtos kichias

in chichiltik tixochit

keman sepa taonkaltis

Keman nopaj matamis itekiuj

paxialotiuj kampa chikome tonalika tanamakaj

uan axa

moseuijtos itech se ikpal

tanemilis itech takochitalis tein kipoloj

kampa ojtokak nochi in xiujmej

Uan ijkuak yolpakis

uan se ueuetskalis kinextis

uejka tein ueyialtepet kampa tasematia

keman tonal uan youal

mouikaya kampa nochipa tekitia

Poema de abril

a mi padre José Eleuterio

Cuando mi padre se jubile,

para él serán las tardes recién lavadas

por la llovizna de Cuetzalan,

el sol de abril avivará sus ilusiones

y escuchará cantar a las primaveras

sobre las hojas de los plátanos.

Cuando mi padre se jubile,

un apacible viento acariciará sus hombros

y volverá a escuchar

el sonido rotundo de su machete estallando

contra las ramas secas del naranjo.

Cuando mi padre se jubile,

saldrá muy temprano

a sembrar otros cafetos

y descansará esperando

el relámpago rojo

en la próxima cosecha.

Cuando mi padre se jubile,

irá a pasear a la plaza del domingo

y, tal vez,

sentado en una banca,

pensará en los sueños que perdió

en cada brecha de los años.

Sólo entonces, estará contento,

una sonrisa se posará en su rostro

lejos de la ciudad que tanto lo aburría

cuando de día o de noche

iba a su trabajo cotidiano.

PIPITSKANIMEJ

GOLONDRINAS

Tsikitsitsin xochitajtol mejikamaseualtajtol uan koyotajtol

Breversos en náhuatl y en español

Eugenio  Valle Molina

Ediciones del Lirio Primera edición 2025

To Top